Omslag van 'Toegankelijke video en audio - bèta-versie'

4. Ondertiteling

Een video waarin wordt gesproken moet je voorzien van ondertiteling. Dit is in ieder geval nodig voor dove mensen, maar heeft veel meer voordelen, zoals een betere vindbaarheid in Google. Ondertiteling plaats je met closed captions: ondertitels die los aan de video zijn toegevoegd.

4.1 Waarom ondertitelen?

  1. Voor mensen die doof of slechthorend zijn
    Nederland telt 1,5 miljoen mensen met een auditieve beperking.
  2. Voor mensen die geen geluid kunnen afspelen
    Ongeveer 90% van de mensen die ondertiteling gebruiken zijn niet doof of slechthorend, maar kunnen op dat moment geen geluid gebruiken.
  3. Voor Google, de grootste dove en blinde van de wereld
    Ondertiteling maakt een video beter vindbaar, want de tekst is indexeerbaar en maakt aan een zoekmachine duidelijk waar de video over gaat.
  4. Verschillende talen in 1 video
    Je kunt ondertiteling in verschillende talen koppelen aan 1 video.
  5. Omdat het moet.
    Toegankelijkheid van video is wettelijk verplicht.

4.2 Automatische ondertiteling van YouTube is onvoldoende

Als je een video uploadt naar YouTube, dan maakt YouTube automatisch een ondertiteling. Deze is volstrekt onvoldoende als ondertiteling. Het is wel handig als basis om uiteindelijk een goede ondertiteling mee te maken.

Onbegrijpelijke tekst bij automatische ondertiteling: scheve mond verwarde spraak lamme arm toch afspraak aan de rotala

4.3 Closed en open captions

Ondertiteling kan je toevoegen als losse ondertiteling die aan en uitgezet kan worden. Dit heet closed captions. Dit is meestal de beste methode.

Je kunt de ondertiteling ook 'inbakken' in de video. De ondertiteling zit er dan altijd in, je kunt deze niet aan- of uitzetten. Deze vorm heet open captions.

Closed captions hebben een aantal voordelen:

  • De gebruiker kan het uit- en aanzetten.
  • Betere vindbaarheid in Google
  • Tekst is makkelijk aanpasbaar.
  • Je kunt verschillende talen aan 1 video toevoegen.
  • Tekst is responsive: de tekst wordt relatief groter op een kleiner scherm.
De afbeelding boven is de video op een desktop, onder de video op een mobiel.

Het nadeel van closed captions is als je publiceert op verschillende social media, zoals Facebook en Twitter. Bij elk medium moet je de losse ondertiteling dan toevoegen en dat is best bewerkelijk. En met Instagram kan het helemaal niet. In dat geval kunnen open captions een betere optie zijn.

4.4 Ondertiteling kan samenvattend zijn

Het lezen van ondertiteling gaat langzamer dan spraak. Het is dus niet altijd mogelijk om alle uitgesproken tekst ook in de ondertiteling op te nemen. Het is dus goed als de ondertiteling samenvattend is.

Nico van Son (in Ondertiteling voor doven: samenvattend of integraal?) schrijft hier het volgende over:

Ondertiteling van een video bestaat uit maximaal 2 regels tekst die met een bepaalde snelheid bij de video getoond wordt. In Europa wordt daarbij de zogenaamde 6-secondenregel gehanteerd: een volledige tweeregelige ondertitel, maximaal 64 karakters lang, staat maximaal 6 seconden in beeld alvorens een nieuwe ondertitel verschijnt (Gielen & d'Ydewalle, 1989).

De 6-secondenregel levert een presentatiesnelheid van ongeveer 120 woorden per minuut op. Met deze snelheid kan geen volledige weergave van de gesproken tekst bereikt worden: een gemiddelde spreker haalt al gauw 160 tot 180 woorden per minuut. Deze methode van ondertiteling betekent dus noodzakelijkerwijs dat de ondertiteling een samenvatting is van de gesproken tekst.

4.5 Betekenisvolle geluiden ook in ondertiteling

Een deur die dichtslaat, een pistool dat afgaat, een bel die gaat: dit zijn allemaal geluiden die betekenisvol zijn en die iemand die doof is niet hoort.

Dat soort geluiden neem je ook op in de ondertiteling. Vaak staan die tussen vierkante haken:

Ik ben het zat.
[deur slaat dicht]

Als er meerdere sprekers zijn, bijvoorbeeld in een interview, is het ook handig om aan te geven wie er spreekt. Dat kan met de hele naam, maar in een 2-gesprek kan je ook de initialen gebruiken, zoals in het voorbeeld hieronder waar Chris Anderson in gesprek is met Elon Musk. CA staat voor Chris Anderson.

Gesprek tussen Chris Anderson en Elon Musk. CA in de ondertiteling staat voor Chris Anderson.

4.6 Geen ondertiteling bij video zonder spraak

Een video die niet-talig is hoeft geen ondertiteling of audiodescriptie. Bijvoorbeeld een 360-graden-video van een trouwzaal van een gemeente.

4.7 Richtlijnen voor ondertiteling

Ondertitelen vereist aardig wat kennis over hoe dat precies moet gebeuren. Goede tips staan op: BBC Subtitle Guidelines.

top

Wat vind je van dit hoofdstuk?

Feedback

Contact

Vul dit in als je wil dat we contact met je opnemen.