Omslag van 'Toegankelijke pdf's maken met Microsoft Word'

8. Afbeeldingen, grafieken, kaarten en infographics

Gebruikers van screenreaders kunnen een afbeelding niet zien, zoals een foto van iemand of een kaart. Als de afbeelding betekenis overbrengt, bied je een alternatief in tekst. Complexe afbeeldingen zoals grafieken, stroomdiagrammen of infographics, leg je ook uit met tekst.

8.1 Wel of niet informatief

Beeld kan sfeer overbrengen of een concrete betekenis. We hebben het daarom ook wel over informatieve en niet-informatieve afbeeldingen.

Is het sfeer dan hoeven we de afbeelding niet in tekst uit te leggen. Brengt de afbeelding wel informatie over, dan moeten we die informatie ook in tekst uit leggen.

Zo’n informatieve afbeelding kunnen we op verschillende manieren in tekst uit leggen:

  1. Uitleg in de tekst rondom de afbeelding
  2. Bij een grafiek: extra tabel
  3. Bijschrift
  4. Alternatieve tekst

Belangrijk hierbij is om de uitleg slechts 1 x te doen. Het is onnodig om een afbeelding uit te leggen én ook een alternatieve tekst te gebruiken. Hier geldt weer een van de belangrijkste motto’s van het web: less is more.

8.2 Decoratieve afbeeldingen: geen alternatieve tekst

Een afbeelding is decoratief als deze geen extra informatie overdraagt. Vaak is de afbeelding enkel bedoeld voor de 'sfeer', zoals in het voorbeeld hieronder. Je hoeft dan geen alternatieve tekst toe te voegen.

Maar ook afbeeldingen die wel informatief zijn maar die je uitgelegd hebt in tekst, zijn decoratief geworden.

In Microsoft Word 365 en Word 2016 zit de mogelijkheid om een afbeelding decoratief te maken. In de oudere Word-versies zit dat niet en moet je dat achteraf in de pdf doen.

Afbeelding decoratief maken in Word 2016 / Word 365

  1. Selecteer de afbeelding.
  2. Kies Rechtermuisknop ▸ Alt-tekst bewerken.
  3. Er verschijnt een venster. Vink aan Markeren als decoratief.

8.3 Tekstuele uitleg van de afbeelding

Er zijn verschillende manieren om een afbeelding uit te leggen in tekst. In alle gevallen maak je de afbeelding in Word decoratief.

Uitleg in de omringende tekst

Denk aan een eenvoudige grafiek of juist aan een ingewikkelde infographic. Of een stroomdiagram. De tekstuele uitleg is niet alleen handig voor mensen die blind zijn. Een uitleg van een infographic of grafiek blijkt voor veel mensen handig.

Een tekstuele uitleg is ook gelijk goed voor de vindbaarheid, want de tekst kan Google indexeren.

Zie ook: Richtlijnen voor overheden voor het maken van infographics.

Grafiek uitgelegd in een tabel

Een grafiek bevat vaak veel cijfermatige informatie. Het beste kun je de betekenis in een losse tabel onder de grafiek plaatsen. Soms bij eenvoudige grafieken kan het ook in de omringende tekst.

Bijschrift

Soms is een tekstuele uitleg direct bij de afbeelding handig. Dat kan in Word met een bijschrift. Dit plaats je boven of onder de afbeelding.

8.4 Alternatieve tekst voor een betekenisvolle afbeelding

Als een afbeelding betekenis overbrengt én deze betekenis wordt niet uitgelegd in de omringende tekst, dan moet je deze betekenis ook in tekst meegeven voor degenen die de afbeelding niet kunnen zien. Ook voor de vindbaarheid in Google (de grootste blinde) is zo'n alternatieve tekst belangrijk.

In Word kun je een alternatieve tekst bij een afbeelding toevoegen.

Enkele tips nij het schrijven van een alt-tekst:

  • Beschrijf wat er op de afbeelding te zien is.
  • "Foto van" hoeft niet in de alt-tekst, want screenreaders lezen al voor "Afbeelding van".
  • De lengte van een alt-tekst is maximaal 125 tekens.

Oudere Word-versies vragen ook om een titel. Deze is niet nodig , dus dit veld kun je beter leeg laten.

8.5 Kaarten

Met een kaart bedoelen we hier de visuele weergave van geografische informatie. Denk aan een kaartje met de hondenuitlaatplaatsen of een kaartje bij een bestemmingsplan dat aangeeft waar en wat er precies gebouwd gaat worden.

Je kunt je waarschijnlijk wel voorstellen dat het toegankelijk maken van een kaart soms ingewikkeld kan zijn. Toch valt het vaak mee. Het begint met de vraag wat het doel is van jouw kaartje. En dan blijkt dat je bijvoorbeeld met tekst ook al het doel kunt bereiken.

Hieronder een voorbeeld van de gemeente Utrecht. In de tekst staan alle adressen van de hondentoiletten en hondenspeelweides. Daaronder staat de link naar een pdf met een kaart van deze uitlaatplaatsen. Deze pdf is niet toegankelijkheid. Maar omdat de tekst boven de pdf wel toegankelijk is, mag deze pdf ontoegankelijk zijn.

De pdf onderaan is niet toegankelijk, maar dezelfde informatie staat erboven in tekst en is wel toegankelijk. Dus is deze informatie toegankelijk.

Meer hierover vind je in ons handboek 'Webcontent: meer focus, minder content' in het hoofdstuk Kaartinformatie (geo-informatie).

8.6 Afbeeldingen invoegen in Word

Bij afbeeldingen in Word is de plek waar de afbeelding visueel staat niet altijd de plek waar deze in de code staat.

Dit is een probleem als de afbeelding een alternatieve tekst heeft. Iemand die blind is krijgt de alternatieve tekst dan op een hele andere plek opgelezen als waar deze visueel in de tekst is geplaatst. Plaats dan de afbeelding in de tekstregel.

In Word doe je dat als volgt:

  1. Selecteer de afbeelding.
  2. Ga naar het rechtermuismenu en kies Tekstterugloop ▸ In tekstregel.

Het nadeel van het plaatsen 'In tekstregel' is dat je de afbeelding niet mooi kunt uitlijnen. Bijvoorbeeld als je een logo rechtsboven wilt plaatsen. Wil je dat toch, probeer het dan en controleer in Acrobat Pro of de afbeelding goed in de leesvolgorde staat.

Is de afbeelding decoratief, dan kun je deze wel gewoon links, rechts of in het midden plaatsen. Dat geldt ook als je de afbeelding tekstueel hebt omschreven, dan heb je de afbeelding ook 'decoratief' gemaakt.

8.7 Alternatieve tekst toevoegen in Word

Alternatieve tekst in Word 365 voor Windows

  1. Selecteer de afbeelding.
  2. Kies Rechtermuisknop ▸ Alt-tekst bewerken.
  3. Er verschijnt een venster, waarin je de alternatieve tekst kunt toevoegen.

Alternatieve tekst in Word 2016

  1. Selecteer de afbeelding.
  2. Kies Rechtermuisknop ▸ Afbeelding opmaken.
  3. Er verschijnt rechts een venster.
  4. Kies Indeling en eigenschappen (3e icoontje).
  5. Kies Alt-tekst.
  6. Vul in het veld Beschrijving een alternatieve tekst in. Laat het veld Titel leeg.

Alternatieve tekst in Word 2013

  1. Selecteer de afbeelding.
  2. Kies Rechtermuisknop ▸ Afbeelding opmaken.
  3. Je krijgt een dialoogvenster.
  4. Vul in het veld Beschrijving een alternatieve tekst in. Laat het veld Titel leeg.

Alternatieve tekst in Word 2010

  1. Selecteer de afbeelding.
  2. Kies Rechtermuisknop ▸ Afbeelding opmaken.
  3. Je krijgt een dialoogvenster.
  4. Kies het tabblad Alternatieve tekst en vul daar de alternatieve tekst in.
top

Wat vind je van dit hoofdstuk?

Feedback

Contact

Vul dit in als je wil dat we contact met je opnemen.