Omslag van 'Toegankelijke pdf's maken met Microsoft Word'

6. Afbeeldingen, grafieken, kaarten en infographics

Gebruikers van screenreaders kunnen een afbeelding niet zien, zoals een foto van iemand of een kaart. Als de afbeelding betekenis overbrengt, bied je een alternatief in tekst. Complexe afbeeldingen zoals grafieken, stroomdiagrammen of infographics, leg je ook uit met tekst.

6.1 Informatief of decoratief

Beeld kan sfeer overbrengen of een concrete betekenis. We hebben het daarom ook wel over informatieve en decoratieve afbeeldingen.

Het is soms lastig om te bepalen of een afbeelding informatief of decoratief is. Twijfel je? Stel jezelf dan de vraag: mis je iets als de afbeelding er niet is?

Mis je niets als de afbeelding er niet is? Dan is hij decoratief en heeft hij geen alternatief nodig.

Mis je inderdaad iets als de afbeelding er niet is? Dan is hij informatief en moet je een alternatief geven.

6.2 Decoratieve afbeeldingen: geen tekstuele uitleg

Een decoratieve afbeelding brengt geen extra informatie over en is vaak alleen bedoeld voor de sfeer, zoals in het voorbeeld hieronder. Je hoeft dan geen alternatieve tekst toe te voegen.

Afbeeldingen die wel informatief zijn maar die je uitlegt in tekst, zijn in feite ook decoratief geworden. Daar hoef je geen alternatief aan te geven. Wij doen dat steeds in de uitleg, zoals in de afbeelding hieronder. De uitleg staat in tekst, dus een alt-tekst is niet nodig.

In Microsoft Word 365 en Word 2016 kun je een afbeelding decoratief maken. In de oudere Word-versies zit dat niet en moet je dat achteraf in de pdf doen.

Afbeelding decoratief maken in Word 2016 / Word 365

  1. Selecteer de afbeelding.
  2. Kies RechtermuisknopAlt-tekst bewerken.
  3. Er verschijnt een venster. Vink aan Markeren als decoratief.

6.3 Informatieve afbeeldingen: wel een tekstuele uitleg

Brengt een afbeelding informatie over, dan moet je die informatie ook in tekst uit leggen. Dat kan op verschillende manieren:

  1. In de tekst rondom een stroomdiagram, kaart of infographic
  2. Met een extra tabel bij een grafiek

In alle gevallen maak je de afbeelding in Word decoratief.

Belangrijk hierbij is om de uitleg slechts 1 x te doen. Het is onnodig om een afbeelding uit te leggen én een alternatieve tekst te gebruiken. Hier geldt weer een van de belangrijkste motto’s van het web: less is more.

6.4 Stroomdiagrammen

Een stroomdiagram is een schematische weergave van een proces. In de tekst boven of onder een stroomdiagram kun je dat proces beschrijven. Dat is niet alleen handig voor mensen die blind of slechtziend zijn, maar ook voor veel andere mensen. En het is goed voor de vindbaarheid, want zo kan Google de tekst indexeren.

6.5 Kaarten

Een kaart is een visuele weergave van geografische informatie. Denk aan een kaartje met de hondenuitlaatplaatsen of een kaartje bij een bestemmingsplan dat aangeeft waar en wat er precies gebouwd gaat worden.

Kijk bij een kaart wat het doel of de essentie is. Probeer dit vervolgens te omschrijven in tekst. Een volledige uitleg van alles wat er op het kaartje te zien is hoeft echt niet.

Hieronder een voorbeeld van een kaart met het verspreidingsgebied van een zandhagedis in een gemeente:

Het is voldoende om in de tekst bij de afbeelding de volgende tekst op te nemen:

Binnen de gemeente komt de zandhagedis uitsluitend voor in het zuidelijk gedeelte van de gemeente (militair oefenterrein).

6.6 Infographics

De meeste infographics zijn opgemaakt voor het formaat A4 of A3. Hoe wil je dit bruikbaar maken op een mobiel scherm van 320 pixels breed? Dat kan vaak niet. Een oplossing is om van een infographic verschillende versies te maken die goed schalen op verschillende resoluties. Dit doet bijvoorbeeld de New York Times. Maar je zult begrijpen dat dit redactioneel enorm veel werk is.

Je kunt je afvragen of infographics wel thuis horen in digitale documenten. Vaak is een goede tekstuele beschrijving beter te begrijpen dan zo'n complexe afbeelding.

Voorbeeld van een infographic

Gebruik je toch een infographic, zorg dan dat alle informatie uit de infographic ook is opgenomen in de tekst er omheen.

6.7 Grafieken

Een grafiek bevat vaak veel cijfermatige informatie. Het beste kun je de betekenis in een losse tabel onder de grafiek plaatsen. Die tabel moet natuurlijk wel toegankelijk zijn. Hoe je dat doet bespreken we in de volgende les.

Een eenvoudige grafiek kun je ook beschrijven in de omringende tekst.

Voorbeeld van een grafiek met een tabel

6.8 Alternatieve tekst

Als een afbeelding betekenis overbrengt én deze betekenis wordt niet uitgelegd in de omringende tekst, dan moet je deze betekenis ook in tekst meegeven voor mensen die de afbeelding niet kunnen zien. Dat doe je in Word met een zogenaamde alternatieve tekst of alt-tekst.

Ook voor de vindbaarheid in Google (de grootste blinde) is zo'n alternatieve tekst belangrijk.

Enkele tips bij het schrijven van een alt-tekst:

  • Beschrijf wat er op de afbeelding te zien is.
  • "Foto van" hoeft niet in de alt-tekst, want screenreaders lezen al voor "Afbeelding van".
  • De lengte van een alt-tekst is maximaal 125 tekens.

Oudere Word-versies vragen ook om een titel. Deze is niet nodig, dus dit veld kun je leeg laten.

6.9 Positie van afbeeldingen

Bij afbeeldingen in Word is de plek waar de afbeelding visueel staat niet altijd de plek waar deze in de code staat.

Dit is een probleem als de afbeelding een alternatieve tekst heeft. Iemand die een screenreader gebruikt hoort de alternatieve tekst dan op een heel andere plek dan waar deze visueel staat.

Heb je een betekenisvolle afbeelding in je tekst staan die een alt-tekst nodig heeft? Plaats deze dan in de tekstregel.

In Word doe je dat als volgt:

  1. Selecteer de afbeelding.
  2. Ga naar het rechtermuismenu en kies TekstterugloopIn tekstregel.

Het nadeel van het plaatsen 'In tekstregel' is dat je de afbeelding niet mooi kunt uitlijnen. Bijvoorbeeld als je een logo rechtsboven wilt plaatsen. Wil je dat toch, probeer het dan en controleer in Acrobat Pro of de afbeelding goed in de leesvolgorde staat.

Is de afbeelding decoratief, dan kun je deze wel gewoon links, rechts of in het midden plaatsen. Dat geldt ook als je de afbeelding in de omringende tekst hebt omschreven.

top

Wat vind je van dit hoofdstuk?

Feedback

Contact

Vul dit in als je wil dat we contact met je opnemen.